De astronomische klok van Praag

De astronomische klok van Praag (Tsjechisch: Staroměstský orloj of Pražský orloj) is een middeleeuwse astronomische klok in het centrum van Praag. Het uurwerk is bevestigd aan de zuidelijke muur van het Oude Stadhuis op het Oude Stadsplein in de oude binnenstad van Praag.

Het geheel bestaat uit drie hoofddelen.

Het eerste deel in het midden, de astronomische wijzerplaat, geeft de tijd aan en toont de stand van de zon en de maan. De klok geeft vijf soorten tijd weer:

• Lokale tijd in Praag,
• De tijd, gemeten in een indeling van twaalf uur tussen zonsopgang en zonsondergang; de zogenaamde ongelijke uren. Deze uren zijn van dag tot dag langer of korter, omdat de periode tussen zonsopgang en zonsondergang elke dag verschilt,
• De tijd, gemeten in een indeling van vierentwintig uur die aangeeft hoe ver de zon verwijderd is van het moment van zonsondergang, de zogenaamde Boheemse of Italiaanse uren,
• De plaats van de zon in de dierenriem,
• Het moment van de ster.

Het uurwerk bestaat uit drie schijven: een vaste schijf in het midden en de onafhankelijk draaiende buitenrand en de dierenriemring. Er zijn drie wijzers: de wijzer met de hand, de zon die heen en weer schuift over die wijzer en de wijzer met de ster die permanent verbonden is met de dierenriemschijf.

Het tweede gedeelte bovenaan is de Parade van de Apostelen. Elk uur gaan er twee kleine deurtjes open en trekt er een parade van apostelen voorbij.

Het derde deel onderaan bestaat uit een wijzerplaat met medaillons die de maanden voorstellen en waarop voor elke dag de heilige wordt aangegeven.

Het oudste deel van de klok dateert uit het begin van de vijftiende eeuw. De apostelen werden echter pas in 1865 toegevoegd. Volgens een legende werd de klokkenmaker in Praag, toen het uurwerk daar voltooid was, blind gemaakt, zodat hij nooit meer zo’n uurwerk voor een andere stad zou kunnen maken.

Je kunt dit tafereel elk uur bewonderen en er staan vaak honderden mensen te kijken, wat verbazingwekkend is omdat het hele schouwspel minder dan drie minuten duurt en letterlijk in een oogwenk voorbij is. Het is ook niet echt zo bijzonder. Toch vind ik dat je het als toerist wel een keer gezien moet hebben.