Theresienstadt: stilstaan bij het verleden

Niet ver van Praag, op ongeveer 45 minuten rijden, ligt het Tsjechische stadje Theresienstadt. De meeste Europeanen weten waarschijnlijk wel dat Theresienstadt een rijke geschiedenis heeft, omdat er tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de beroemdste en beruchtste concentratiekampen was gevestigd.

Als je Praag bezoekt, mag een uitstapje naar Theresienstadt de eerste keer zeker niet ontbreken. Ik ben er zelf al meerdere keren geweest, want elke keer als ik met iemand anders in Praag ben, plannen we een bezoek. Er zijn veel reisorganisaties in Praag die uitstapjes organiseren en voor minder dan 50 euro per persoon kun je al iets boeken.

Vanaf het moment dat we de parkeerplaats oprijden, val ik elke keer meteen stil. Wat vreselijk is het om elke keer langs de begraafplaats te moeten rijden op weg naar de ingang van het kamp. Wat vreselijk om te zien hoeveel mensen hier tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.

Bij aankomst in het kamp word je door een gids rondgeleid door het hele kamp en krijg je letterlijk elk hoekje en gaatje te zien. De rondleiding begint bij het kantoor waar iedereen zich moest registreren en later kom je ook langs de toiletten en de slaapzalen, waar 150 mensen in een ruimte van minder dan 10 bij 10 meter sliepen.

In de doucheruimte kun je zien hoeveel mensen er tegelijkertijd moesten douchen. Dit zouden gaskamers moeten zijn geweest, maar gelukkig is dat nooit gebeurd en is er in Theresienstadt gelukkig altijd alleen maar water uit de kranen gestroomd. Ook de ruimte met de wastafels is aangrijpend om te zien. Een keurige ruimte vol wastafels die in werkelijkheid niet werden gebruikt, maar er alleen stonden om de buitenwereld te laten zien dat het leek alsof de gevangenen het heel goed hadden.

Tijdens de rondleiding kom je een isolatiekamer tegen zonder ramen en met nauwelijks ventilatie.

Aan het einde kun je in de bioscoop een videoverslag bekijken.

Bij georganiseerde rondleidingen hoort vaak een bezoek aan een van de twee musea in het dorp. Persoonlijk verlies ik daar vaak mijn interesse, omdat er vooral over overleden mensen wordt gesproken en je geen persoonlijke band met deze mensen hebt; ik kan er persoonlijk niet veel mee.

Het crematorium is bijzonder interessant, maar vaak is een bezoek aan het crematorium niet in de rondleidingen inbegrepen. In het crematorium word je geconfronteerd met het grote aantal mensen dat daar het leven heeft verloren. Je kunt ook zien hoeveel mensen er tegelijkertijd zijn gecremeerd.

De meeste rondleidingen duren ongeveer 5 uur, inclusief de heen- en terugreis, maar ik moet je echt zeggen dat dit lang genoeg is, want met zoveel indrukken heb je wel genoeg gezien.